Hơn 70 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Trung đoàn 50, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Hải Phòng không chỉ được biết đến với truyền thống anh hùng, lập nhiều chiến công trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, mà còn là một trong những đơn vị có phong trào văn hóa, văn nghệ quần chúng sôi nổi, giàu bản sắc. Qua các thời kỳ, lời ca, tiếng hát đã trở thành “món ăn tinh thần”, góp phần bồi đắp niềm tin, ý chí, tình đồng chí, đồng đội và sức mạnh đoàn kết trong cán bộ, chiến sĩ.
Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, Hải Phòng là một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt của địch. Giữa bom đạn chiến tranh, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 50 vừa kiên cường chiến đấu, bảo vệ các mục tiêu trọng yếu, vừa duy trì đời sống văn hóa, tinh thần. Năm 1967, khi địch tăng cường phong tỏa cảng Hải Phòng, Trung đoàn đẩy mạnh phong trào “Tiếng hát át tiếng bom”, thành lập Đội văn nghệ không chuyên, tổ chức sáng tác, luyện tập và biểu diễn phục vụ bộ đội, nhân dân.
Mạch nguồn văn hóa, văn nghệ được các thế hệ Trung đoàn 50 gìn giữ và phát huy
Không chỉ góp phần cổ vũ tinh thần chiến đấu, phong trào văn hóa, văn nghệ thời kỳ này còn tạo nên những dấu ấn đáng tự hào. Đội văn nghệ Trung đoàn giành Giải Nhất tại hội diễn văn nghệ toàn Quân khu, tiếp tục đoạt Giải Xuất sắc tại hội diễn toàn quân và vinh dự được biểu diễn phục vụ Bộ Chính trị. Từ trận địa, hầm hào đến các thôn, xóm, lời ca, tiếng hát của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn được mang đến phục vụ bộ đội và nhân dân các huyện Tiên Lãng, Kiến Thụy, An Lão...
Những tiết mục như múa súng, độc tấu sáo trúc... không chỉ thể hiện sức sáng tạo, tinh thần lạc quan của người lính mà còn góp phần củng cố niềm tin, hun đúc ý chí chiến đấu, thắt chặt tình quân dân. Với những thành tích nổi bật, Trung đoàn tiếp tục giành Giải Nhất tại các hội diễn văn nghệ năm 1969 và 1972. Phong trào “Tiếng hát át tiếng bom” từ đó trở thành một dấu ấn đẹp, đặt nền móng cho truyền thống văn hóa, văn nghệ được các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 50 gìn giữ, phát huy.
Trong điều kiện mới, truyền thống ấy tiếp tục được Trung đoàn kế thừa và phát triển bằng nhiều hình thức phong phú, phù hợp với đặc điểm nhiệm vụ và tâm lý bộ đội. Từ sinh hoạt tập thể, giao lưu “cây nhà lá vườn”, tọa đàm thanh niên đến các chương trình văn nghệ, dân vũ..., đơn vị duy trì môi trường văn hóa lành mạnh, tạo không khí vui tươi, đoàn kết sau những giờ học tập, huấn luyện. Đáng chú ý, cán bộ, chiến sĩ thường xuyên học tập, luyện tập và biểu diễn 15 bài hát quy định trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
Những lời ca tiếng hát góp phần gắn kết tình đồng chí, đồng đội trong trung đoàn 50
Qua lời ca, giai điệu, những giá trị truyền thống của dân tộc, Quân đội và phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ được truyền tải một cách sinh động, gần gũi, góp phần nâng cao nhận thức chính trị, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước, niềm tự hào về đơn vị, nhất là đối với chiến sĩ trẻ.
Nổi bật trong phong trào là tiết mục múa súng - một “đặc sản” văn hóa mang dấu ấn riêng của Trung đoàn. Ra đời từ những năm 1960, do cán bộ, chiến sĩ “Đại đội Gió” (Đại đội 6, Tiểu đoàn 8, nay là Đại đội 2, Tiểu đoàn 1) sáng tạo trên cơ sở thực tiễn huấn luyện, múa súng kết hợp các động tác điều lệnh, chiến đấu với âm nhạc, tạo nên một hình thức biểu diễn vừa mạnh mẽ, hào hùng, vừa giàu tính nghệ thuật.
Trải qua thời gian, tiết mục múa súng không ngừng được bổ sung, hoàn thiện, trở thành nét văn hóa đặc trưng của Trung đoàn. Tại Liên hoan văn nghệ toàn quân, tiết mục đã giành Huy chương Vàng. Đến nay, múa súng vẫn là điểm nhấn trong lễ ra quân huấn luyện, lễ tuyên thệ chiến sĩ mới, dạ hội thanh niên, hội diễn văn nghệ và nhiều chương trình chính trị, văn hóa lớn của đơn vị.
“Đặc sản” múa súng của Trung đoàn 50 được biểu diễn tại các sân khấu lớn
Phong trào văn hóa, văn nghệ của Trung đoàn còn được khẳng định qua các hội thi, hội diễn. Năm 2025, Trung đoàn tham gia Hội thi tuyên truyền kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Lực lượng vũ trang Quân khu 3 do Bộ CHQS thành phố Hải Phòng tổ chức, giành Giải Nhì toàn đoàn. Năm 2026, đội thi của Trung đoàn tiếp tục giành Giải Nhì tại Hội thi Cán bộ Đoàn giỏi và Tuyên truyền viên trẻ trong thanh niên lực lượng vũ trang thành phố.
Cùng với hoạt động tại đơn vị, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 50 còn tích cực tham gia nhiều chương trình nghệ thuật, sự kiện chính trị - văn hóa lớn của thành phố như Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia Khu di tích Bạch Đằng Giang năm 2023, Khai hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2025, Đại hội Thể dục thể thao thành phố Hải Phòng lần thứ X và Lễ hội Hoa Phượng Đỏ năm 2026. Qua đó, hình ảnh người chiến sĩ “Trung đoàn Gió” không chỉ được thể hiện qua bản lĩnh, ý chí, tinh thần sẵn sàng chiến đấu mà còn ở sự năng động, sáng tạo, giàu đời sống văn hóa tinh thần.
Chiến sĩ Trung đoàn 50 biểu diễn tại Lễ hội Hoa phượng đỏ Hải Phòng 2026
Thực tiễn hoạt động cho thấy, văn hóa, văn nghệ ở Trung đoàn 50 không đơn thuần đáp ứng nhu cầu giải trí sau giờ huấn luyện mà đã trở thành một phương thức giáo dục chính trị, tư tưởng thiết thực, hiệu quả. Qua đó, đơn vị xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, góp phần tăng cường đoàn kết nội bộ, giúp chiến sĩ mới nhanh chóng hòa nhập với môi trường quân ngũ; đồng thời phát hiện, bồi dưỡng những hạt nhân tích cực phục vụ công tác tuyên truyền và các hoạt động phong trào.
Phát huy truyền thống hơn 70 năm, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 50 tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức, đưa phong trào văn hóa, văn nghệ đi vào chiều sâu, thiết thực, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Những lời ca, tiếng hát, điệu múa mang đậm bản sắc “Trung đoàn Gió” sẽ tiếp tục được trao truyền qua các thế hệ, trở thành nguồn sức mạnh tinh thần, góp phần xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, “mẫu mực, tiêu biểu”, hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và các nhiệm vụ được giao.
Tác giả: Hoàng Giang